Ds. Eduard Cornelis Groeneveld

Mannelijk 1808 - 1878  (69 jaar)



  • Naam Eduard Cornelis Groeneveld 
    Titel Ds. 
    Geboren 13 aug 1808  Noordwijk Vindt alle personen met gebeurtenissen op deze locatie 
    • DTB Noordwijk
      nr. 1, p. 187
    Geslacht Mannelijk 
    Beroep hulpprediker in de Gereformeerde Gemeente te Bussem 
    Beroep predikant 
    Referentienummer ZH45 
    Recordnummer 467951 
    Overleden 13 apr 1878  Leiden Vindt alle personen met gebeurtenissen op deze locatie 
    Aantekeningen 
    • Uit: familiekring Groeneveld, nummer 14, augustus 1993:

      In Leiden is bij de Oude Vest de Groeneveldstichting te vinden, die zijn ontstaan en zijn naam te danken heeft aan Ds. Eduard Cornelis Groeneveld, geb. Noordwijk Binnen 13.8.1808, zoon van Pieter Groeneveld, overl. 28.8.1841, en Johanna Maria Daniels, geb. Amsterdam 1771, overl. Noordwijk 9.10. 1858. Hij huwde met Catherine Elisabeth van Klinkenberg Dozy, die overleed op 8.6.1877.
      Eduard Cornelis, die stamde uit het Noordwijkse geslacht van kruidentelers (zie blad nr 4 blz.10) was aanvankelijk voorbestemd om zijn vader in de kruidenhandel op te volgen, doch zijn studiezin was aanleiding om zich in 1831 als student in de theologie te laten inschrijven in Leiden. In 1836 werd hij proponent, maar het feit dat hij erg stotterde stond waarschijnlijk een spoedig beroep in de weg. Op de preekstoel was echter niets van zijn spraakgebrek te merken. H oewel hij zelfs met twee andere proponenten werd gevraagd om in Sint Petersburg bij de Hollandsche Gemeente op beroep te preken, werd hij pas in augustus 1843 beroepen tot hulpprediker te Bussum, waar hij bleef tot 1845 toen hij een beroep naar Noordwijk aan Zee ontving en dat aannam.
      In juli 1853 verzocht en kreeg hij emeritaat en vestigde zich eerst op een buitentje in Valkenburg (Z.H.) dat hij voor ƒ 3300,- kocht van Francois Jaques Dozy, geneesheer te Leiden. Dit huis was gelegen in wijk I no. 104. In mei 1861 kocht hij een huis in Leiden op de Oude Vest 41 naast de schouwburg en vestigde zich aldaar tot de dood van zijn vrouw. Hij woonde daarna op kamers bij mevr. de wed. Niermeijer tot hij op 13.4.1878 in Leiden overleed aan een maagkwaal.
      Zijn huis en zijn nalatenschap, volgens de memorie van sucsessie groot ƒ 148.800,-, had hij bij testament bestemd tot een weduwenhof voor ten hoogste 10 behoeftige predikantsweduwen en bejaarde dochters van Nederlands Hervormde predikanten.



      Eduard Cornelis Groeneveld wordt op 13 augustus 1808 in Noordwijk-Binnen geboren. Zijn vader is ‘adjunct maire’ (loco-burgemeester) en kweker van medicinale kruiden; de grond in Noordwijk is daarvoor uitermate geschikt.
      Eduard volgt zijn vader niet op, maar gaat in 1831 theologie studeren aan de uni-versiteit van Leiden, waar hij in 1836 afstudeert. Hij heeft een goed stel hersens, maar een handicap in de vorm van een spraakgebrek: hij stottert heel erg. Dit hindert hem in zijn functioneren als predikant, hoewel hij op de kansel met verve en zonder haperen zijn goed doordachte preken kan presenteren.
      Maar een aanstelling blijft uit. Niemand wil een stotterende predikant in dienst nemen, omdat men van een predikant verwacht dat de volzinnen onafgebroken van zijn lippen rollen. Tenslotte wordt Groeneveld in 1836 met twee andere kandidaten uitgenodigd op proef te gaan preken bij de Hollandse Gemeente in Sint Petersburg. Na twee jaar neemt hij daar afscheid. De dominee is erg geliefd en ontvangt bij zijn vertrek een gouden couvert met inscriptie.
      Terug in Nederland, treedt hij in 1843 in het huwelijk met de schatrijke Catharine Elisabeth van Klinkenberg Dozy. Eduard wordt beroepen als hulppredikant in de Gereformeerde Gemeente te Bussum. In 1845 verhuist het echtpaar naar Noordwijk aan Zee,waar hij incidenteel op de kansel staat.
      Reeds in 1853 - hij is dan 45 jaar - gaat Eduard met emeritaat, wat hij zich kan permitteren vanwege zijn welgestelde echtgenote. Met zijn vrouw vestigt hij zich op een buiten in Valkenburg, dat hij voor ƒ 3.300,- koopt van zijn familielid FrançoisJaques Dozy, een Leidse arts. Hij wijdt zich daar aan studie en aan het beheer van het aanzienlijke kapitaal van zijn echtgenote.
      In 1861 verhuist het echtpaar naar de Oude Vest 41, direct naast de Leidse Schouwburg. Als zijn vrouw op 8 juni 1877 overlijdt, neemt Groeneveld zijn intrek bij de weduwe van een hoogleraar op de Oude Vest 107. Nog geen jaar na zijn vrouw overlijdtdominee Groeneveld op zeventigjarige leeftijd aan een maagkwaal.

      Zijn nalatenschap: De Groeneveldstichting
      Als het testament van de dominee in 1878 wordt geopend, blijkt dat hij aan de Nederduits Hervormde Gemeente een aantal landerijen onder Noordwijk en het woonhuis Oude Vest 41 heeft nagelaten. Dit laatste pand met de bepaling om in dat huis woning en het genot van tuin te verschaffen aan ten hoogste tien behoeftige weduwen (zonder kinderen ten hare laste) en wel in de eerste plaats Nederduits Hervormde predikantsweduwen en, bij ontstentenis van, de zoodanige bejaarde dochters van Nederduits Hervormde predikanten.
      Een college van regenten voert het testament uit door in de tuin door architect W.F. van der Heyden acht huisjes in neorenaissance stijl te laten bouwen, met twee woonlagen en een zolder. Beneden is een voorkamer met een klein achterkamertje, en een keukentje. In het voormalige woonhuis komt een regentenkamer en woon-ruimte voor de portierster. Deze moet toezien op orde en netheid in het hofje. In de tuin staat een oude, monumentale rode beuk. Het geheel wordt een hofje met de naam Groeneveldstichting.
      De portierster heeft ook als taak om de straat schoon te houden, de deur te openen en te sluiten, en om kwajongens weg te jagen. Dat dit laatste nodig was blijkt uit een aantekening uit 1902: “Er waren kwajongens die over de achtermuur klommen en stenen gooiden, zodat de dames zich bedreigd voelden om voor altijd ongelukkig, verminkt of doodgegooid te worden”. Herhaaldelijke ver-zoeken aan de gasfabriek om de lantaarnpaal bij de muur te verplaatsen, hebben geen succes. Evenmin wordt aan het verzoek vol-daan om de muur te voorzien van glasscher-ven of prikkeldraad. Voortdurend zijn er ook problemen met de schouwburg die variëren van het verzoek om vluchtwegen en brand-trappen via de tuin tot de bouw van een toneelhuis.
      Vanaf 1945 moeten bewoners een inkoopsom van ƒ 300,- betalen, maar hoeft er geen huur betaald te wor-den; de leeftijd is onbepaald en de dames krijgen per kwartaal een uit-kering van ƒ 25,-.
      In 1976 worden alle stichtingen verplicht zich te registreren bij de Kamer van Koophandel. De be-stuurders van de Groeneveldstich-ting voelen hier niet voor. Zij storten geld in een fonds en heffen de stichting op. Maar langzamerhand raakt het fonds op; een voor 1991 geplande, noodzakelijke restauratie wordt een aantal keren opgeschort.
      De helpende hand wordt geboden door de Leidse aannemer Jobo de Bouwer, die het hofje koopt en in de jaren 2009 en 2010 met zorg restau-reert, waarbij ook de monumentale beuk wordt gespaard. De huisjes worden momenteel verhuurd en de voormalige pastorie is doorverkocht.
    Persoon-ID I467951  groeneveld
    Laatst gewijzigd op 15 dec 2021 

    Vader Pieter Groeneveld,   ged. 30 sep 1774, Noordwijk Vindt alle personen met gebeurtenissen op deze locatie,   ovl. 28 aug 1841, Noordwijk Vindt alle personen met gebeurtenissen op deze locatie  (Leeftijd ~ 66 jaar) 
    Moeder Johanna Maria Daniels,   geb. ca. 1774, Amsterdam Vindt alle personen met gebeurtenissen op deze locatie,   ovl. 9 okt 1858, Noordwijk Vindt alle personen met gebeurtenissen op deze locatie  (Leeftijd ~ 84 jaar) 
    Gezins-ID F1639524616  Gezinsblad  |  Familiekaart

    Gezin Catharine Elisabeth van Klinkenberg Dozij,   geb. 20 jul 1810, Leiden Vindt alle personen met gebeurtenissen op deze locatie,   ovl. 8 jun 1877, Leiden Vindt alle personen met gebeurtenissen op deze locatie  (Leeftijd 66 jaar) 
    Getrouwd 23 aug 1843  Leiden Vindt alle personen met gebeurtenissen op deze locatie 
    Type: civil 
    • Erfgoed Leiden en Omstreken:

      Bruidegom
      Eduard Cornelis Groeneveld
      Beroep
      Hulpprediker in de Gereformeerde Gemeente te Bussem
      Geboortedatum
      13-08-1808
      Geboorteplaats
      Noordwijk binnen
      Leeftijd
      35 jaar

      Bruid
      Catharine Elisabeth van Klinkenberg Dozij
      Beroep
      Particuliere
      Geboorteplaats
      Leiden
      Leeftijd
      33 jaar

      Vader van de bruidegom
      Pieter Groeneveld
      Moeder van de bruidegom
      Johanna Maria Daniëls

      Vader van de bruid
      Jan Pieter van Klinkenberg Dozy
      Moeder van de bruid
      Maria Jacoba Bodel

      Gebeurtenis
      Huwelijk
      Datum
      23-08-1843
      Gebeurtenisplaats
      Leiden

      Documenttype
      BS Huwelijk
      Erfgoedinstelling
      Erfgoed Leiden en Omstreken
      Collectiegebied
      Zuid-Holland
      Archief
      516
      Registratienummer
      4834
      Aktenummer
      174
      Registratiedatum
      23-08-1843
      Akteplaats
      Leiden
      Collectie
      Archiefnaam: Archief van de ambtenaar van de burgerlijke stand, 1816-1928, Deel: 4834, Periode: 1843
      Boek
      Huwelijken 1843. Authentiek afschrift.
    Gezins-ID F1639524620  Gezinsblad  |  Familiekaart